Centrum-G

De Geest brengt aan het licht...

Thema van de preek: De Geest brengt aan het licht...

Suggesties voor de liturgie

Bijbellezing: Johannes 15,18-16,15
Tekst: Johannes 16,8-11
Zingen:
Lied 225 of Psalm 47:1.3.4 – ná votum en zegengroet
Psalm 143:1.2.6.8.9.10 - ná lezing van de 10 geboden
Gezang 103:3.4.7.9 - ná Bijbellezing
Psalm 2:1.2.4 - ná de verkondiging
Psalm 143:9 - na de (gesproken) geloofsbelijdenis
Lied 300:1.3.5.6 - ná of rondom de collecte


Gemeente van God, geheiligd door Christus Jezus,
Voor moslims die zich bezighouden met het christelijk geloof en met de bestrijding daarvan, is Johannes 16 een bekend hoofdstuk. Zij lezen daar een aankondiging door Jezus van Mohammed, die zij “het zegel der profeten” noemen. Jezus zegt immers zelf dat er nog iemand na Hem komt. Kijk maar in vers 13: “De Geest der waarheid zal jullie, wanneer Hij komt, de weg wijzen naar de volle waarheid”.
Het onderwerp in vers 8-11 (de tekst voor deze preek) is ‘de Pleitbezorger’. Híj - die even verderop ‘de Geest der waarheid’ heet – is het die “de wereld duidelijk maakt wat zonde, gerechtigheid en oordeel is”. Wij noemen en bezingen Hem ook nog altijd als ‘de Trooster’. ‘Plaatsvervanger’ wordt ook wel gezegd. Het zijn allemaal vertalingen van het Griekse woord ‘Para-kleet’, dat heel letterlijk ‘erbij geroepen’ betekent. In het Latijn: ‘Ad-vocaat’.
Nu zijn er Moslimse propagandisten die beweren dat er eigenlijk geen ‘Para-kleet’, maar ‘Peri-kluut’ moet staan. Dat betekent: ‘de beroemde’, in het Arabisch ‘Ahmad’. En ‘Ahmad’ is een – van hetzelfde werkwoord afgeleide – andere benaming voor Mohammed. En .... als nou in de Bijbel staat dat Jezus zélf zegt dat na Hem een zekere Ahmad komt, die ‘de weg naar de volle waarheid wijzen’ zal, dan past dat precies bij Soera 61, De Slagorde, in de Koran. Daarin wordt Jezus in de mond gelegd dat Hij zich ‘boodschapper van God’ noemt, die Mozes bevestigt en de boodschapper Ahmad aankondigt.
Je moet maar durven! Woedend worden als een niet-moslim kritiek op de Koran heeft. En intussen zó met andermans Heilige Schrift omgaan. Door te zeggen, dat dit typisch een staaltje van vervalsing van de oorspronkelijke Bijbel is. Ook al is er van de honderden handschriften die van het Johannes-Evangelie bewaard gebleven zijn geen enkel manuscript bekend die de lezing Peri-kluut steunt!
Wie is de Parakleet? Hij kan in elk geval onmogelijk iemand zijn die uitstijgt boven Jezus. “Door jullie bekend te maken wat Hij van Mij heeft, zal Hij Míj eren”, zegt de Heer. En: “Alles wat Hij jullie bekend zal maken, heeft Hij van Míj”. Zie vers 14 en 15. En in hoofdstuk 15 nog zo’n uitspraak van Jezus: “Wanneer de Pleitbezorger komt, de Geest van de waarheid, zal die over Míj getuigen”.
‘De volle waarheid’ van de Pleitbezorger kan dus niets anders inhouden dan de volledige uitleg en toepassing van de missie van Jezus! Zoals ook wel duidelijk werd op de allereerste Pinksterdag, toen de Heilige Geest neerdaalde. Petrus preekte: Wat de mensen in Jeruzalem zagen en hoorden was afkomstig van de opgestane en naar de hemel opgevaren Jezus Christus en bedoeld om tot geloof in Hem te brengen!
Wie is ‘de Parakleet’? Hij is ‘de ándere Pleitbezorger’. Zo betitelt de Heer Hem in hoofdstuk 14,16. De éne ‘Pleitbezorger’, dat is Jezus zélf. “Wij hebben een Pleitbezorger bij de Vader: Jezus Christus, de rechtvaardige” – zo schrijft Johannes in zijn eerste brief. De ándere doet hetzelfde werk – Jézus’ werk dus! – op aarde. Ín ons en dóór ons. Ín de kerk en daarbuíten.
Ja, ook in ‘de wereld’. En over wat de Heilige Geest van Christus in ‘de wereld’ doet, daarover gaat het speciaal in de verzen die in deze dienst voor onze aandacht staan: “Hij zal de wereld (!) duidelijk maken wat zonde, gerechtigheid en oordeel is”. En ook van dat ‘wereldse’ werk van de Heilige Geest is Jezus Christus het middelpunt.

Voor ‘duidelijk maken’ staat in de oorspronkelijke Griekse tekst een woord dat zoveel betekent als ‘ontmaskeren’. Je kunt de wereld ná Hemelvaart en Pinksteren zien als één grote rechtszaal. De zaak die dient is de zaak van Jezus Christus. Het is het werk van de Heilige Geest om christenen van hun gelijk te overtuigen. En om hen die ontkennen dat Jezus Gods Zoon is, die troont aan de rechterhand van God de Vader, aan hun ongelijk te ontdekken.
De Geest brengt aan het licht dat Jezus in zijn recht staat. En daarmee dat ‘de heerser over deze wereld’ - die z’n uiterste best doet om Hem in een verkeerd daglicht te stellen - bij voorbaat verloren heeft. En ook maakt de Parakleet uit de hemel duidelijk wat zonde bij uitstek is en dat is: Niet geloven in de Heer Jezus!
“Jullie moeten mijn getuigen zijn”, zegt Jezus tegen zijn discipelen die op het punt staan zijn apostelen te worden. Of: zendelingen, missionarissen. Zíj waren de éérst aangewezenen om, in de kracht van de Geest, de boodschap van Christus in steeds grotere cirkels over de wereld aan de man te brengen. Naar Joden, Samaritanen, Grieken, Europeanen. En zo voort.
Maar Jezus’ woorden zijn ook tot ons gericht. Het is onze roeping om mensen uit alle volken op te roepen om in Jezus te geloven. En om zodoende op te komen voor de eer van onze Heer.
De Heilige Geest is onze aardse Advocaat. Hij staat ons bij door de band met onze Heer en Pleitbezorger in de hemel levend te houden. Tegelijk klaagt Hij mensen aan die niet in Hem geloven. Met de rechtsbijstand van de Pleitbezorger die Jezus heeft gestuurd, mogen wij de boodschap van Christus voor de mensen vertolken. Met zijn support heeft het ook zin.
Ons gebed is dat de Heilige Geest door ons de waarheid aan het licht wil brengen. Dat Hij ons wil inschakelen om mensen die niet in de Heer Jezus geloven terecht – de rechte weg – te wijzen. Dat wij de gekruisigde Jezus Christus weten aan te prijzen. Dat wij heidenen, joden en moslims mogen laten inzien dat er maar één waarheid is en dat is niets, nee: niemand minder dan de Heer Jezus in hoogsteigen Persoon.

Dit was het eerste gedeelte van de preek. Vervolgens concentreren we ons achtereenvolgens op de verzen 9, 10 en 11 van Johannes 16.

DE GEEST BRENGT AAN HET LICHT…,
dat is de titel van de preek.
De Geest brengt aan het licht dat
1) Zonde ongeloof is – over vers 9
2) Jezus gelijk heeft – over vers 10
3) De boze is gebonden – over vers 11.

DE GEEST BRENGT AAN HET LICHT DAT ZONDE ONGELOOF IS.
“Wanneer Hij komt zal Hij de wereld duidelijk maken wat zonde is: dat ze niet in Mij geloven”.
Wat is ‘zonde’? Zonde kennen wij uit Gods wet, zo staat in Romeinen 3: “De wet leert ons de zonde kennen”. Waarom moeten wij weten wat zonde is? Zondekennis is geen doel op zich. Het dient ook niet om er een slecht zelfbeeld aan over te houden. Nee, de bedoeling is dat ‘ellendekennis’ mensen in de armen van Christus drijft. In Hem – zo lezen we in Romeinen 10 – vindt de wet zijn doel. Op Hem loopt de wet uit en om bij Hem uit te komen is het goed dat wij onze zondigheid en zonde onder ogen zien. Daarzonder ontmoeten wij de Heer Jezus niet als Verlosser!
Op deze manier is ook te begrijpen wat onze Heer Jezus zegt: zonde is dat mensen niet in Hem geloven. De Heilige Geest brengt voor en door ons aan het licht dat zonde is: Niet accepteren dat mensen door Jezus worden vrijgesteld van de plicht om aan Gods geboden te voldoen als voorwaarde om door Hem geaccepteerd te worden.
Door te wijzen op Jezus Christus laat de Heilige Geest mensen inzien dat ze zichzelf niet kunnen redden. Maar dat dat ook niet hoeft. Je komt er niet met de Tien Geboden, niet met de wet van Mozes en niet met de Sjarie`a van Mohammed. Hoe perfect een wet ook is, zelfs de allerheiligste mensen schieten tóch dagelijks tekort. Hing het af van gehoorzaamheid aan de wet, dan werd geen mens behouden. Dan was het Paradijs voor niemand weggelegd.
Wij hebben deze boodschap – en willen dit ook graag aan moslims kwijt: Mensen gaan niet verloren omdat ze Gods wetten overtreden hebben. Zelfs niet wanneer ze hun hele leven verzondigd hebben. Als ze een grote puinhoop hebben achtergelaten en zelfs door de wereldlijke rechter terecht zijn veroordeeld. Er is alléén geen redden aan wanneer iemand niet gelooft in de Heer Jezus. Ook ‘brave burgers’ of zij die wérkelijk indrukwekkende vorderingen gemaakt hebben op de weg van Gods geboden zijn niet te redden, zolang ze zich niet overgeven aan Hem, die Zich prijsgaf voor de mensen.
Zo is ook duidelijk dat Jezus zei wat staat in Johannes 3,18: : “Over wie in de Zoon gelooft, wordt geen oordeel uitgesproken, maar wie niet in Hem gelooft, is al veroordeeld, omdat hij niet wilde geloven in de naam van Gods enige Zoon”. Reddeloos verloren ben je wanneer je ongehoorzaam aan het evangelie van Jezus Christus bent. Welnu, dat is ook wat de Parakleet wil duidelijk maken. Aan alle mensen van Gods wereld. Ook aan onze islamitische naasten.


“Hij zal de wereld duidelijk maken”. Nu wordt in deze uitspraak met ‘wereld’ niet direct bedoeld ‘de uiteinden van de aarde’. Het verwijt van de Heilige Geest treft allereerst de joden van destijds. En wel met name hen die zich nauwgezet hielden aan alle bestaande en daarbij bedachte wetten en regels. Waarom? Omdat juist zíj het waren, die Jezus door heidenen lieten kruisigen en doden. En daarmee ook nog meenden de ene ware God een dienst te bewijzen. Omdat zij – mét al hun werkheiligheid - niet zaten te wachten op de Verlosser. Niet geloofden in Jezus. En daardoor na Jezus’ hemelvaart vol haat ook Jezus’ volgelingen uit de synagoge zouden zetten.
Ze méénden dat ‘de rechtszaak van de eeuw’ was afgelopen nadat Jezus aan het kruis gespijkerd was. Ze hebben zich deerlijk vergist. Daarná werd de aanklacht tegen hen geformuleerd: “Zonde – dat is dat jullie niet in Mij geloven”. En tot aan de dag van Jezus’ wederkomst klinkt deze aanklacht in de kerk; en moeten ook buitenstaanders eraan geloven. Te beginnen zij die van Jezus hebben gehoord. En dat zijn niet in de laatste plaats onze moslimse buren.
Zij kennen Jezus tenminste van naam. Zo ongeveer dan. En dat kan in ontmoetingen een aanleiding zijn voor herkenning. Het probleem is dat moslims niet alleen Jezus’ naam een beetje hebben veranderd: ‘`Isa’ in plaats van ‘Jezus’; maar ook hebben ze zijn Persoon op mensenmaat bijgesneden. Ze ontzeggen Hem nadrukkelijk zijn goddelijke komaf. En ontkennen glashard zijn kruisdood, waarvoor Hij op aarde kwam. (De joden zouden wel hebben geprobeerd Hem van kant te maken, maar dat is hun slechts schijnbaar gelukt, zo staat in de Koran.)


Jezus is in de islamitische geloofsleer perse niet “het eínde der wet”: Romeinen 10, oude vertaling. Maar iemand die de wet van Mozes slechts kwam bevéstigen, een tussenschakel tussen de Thora van Mozes en de Sjarie`a van Mohammed.
Praten met moslims kan niet vrijblijvend. Jezus nodigt uit om naar Hem te komen. Maar wanneer mensen deze uitnodiging blijvend afslaan, maakt de Heilige Geest ons tot getuigen à charge. De zonde bij uitstek komt aan het licht en ons getuigenis wordt een belastende verklaring.
Tegelijk kom je, wanneer je anderen de Waarheid aanzegt, ook zélf in beeld. Wanneer jijzelf ook ongehoorzaam bent, je niet laat gezeggen door de uitnodiging van Jezus om bij Hem te komen, wijst de beschuldigende vinger van de Geest die Jezus’ zaak bepleit ook naar je zelf.
Wat maakt je gehoorzaam? Wat moet je doen? “Wat moeten we doen? Hoe doen we wat God wil?”, vroegen de mensen eens aan Jezus. Zijn antwoord luidde – het staat in Johannes 6: “Geloven in Hem die Hij gezonden heeft”. De Heer vraagt om geloof. Een geloof dat uiteraard niet bestaat zonder godsvrucht als ‘vrucht van dankbaarheid’. Maar vóór alles uit overgave aan de Gekruisigde, Jezus Christus.

Dan over vers 10:
DE GEEST BRENGT AAN HET LICHT DAT JEZUS GELIJK HEEFT
“Wanneer Hij komt zal Hij de wereld duidelijk maken wat gerechtigheid is: dat ik naar de Vader ga en jullie Mij niet meer zien”.
Wat betekent dat: ‘de wereld duidelijk maken wat gerechtigheid is’? Van deze woorden horen we een echo in Paulus’ eerste brief aan Timoteüs. In dat prachtige vers, waarin deze apostel van Christus Jezus ‘het grote mysterie van ons geloof’ bezingt, hoofdstuk 3,16: “Hij is geopenbaard in een sterfelijk lichaam, in het gelijk gesteld door de Geest”. “Gerechtvaardigd door de Geest”, lazen we tot voor kort.
“De Pleitbezorger zal, nadat Ik naar de Vader ben teruggekeerd, voor het oor van de wereld Mij in het gelijk stellen”. Dat is wat Jezus eigenlijk zegt. Het is de keerzijde van wat in vers 9 staat. Mensen verwerpen Jezus wanneer Hij zegt dat Hij God is. Ze spijkeren Hem aan een kruis. Of – en dat is net zo erg – ontkennen dat Hij er aan gehangen heeft. Ongeloof als de grootste zonde van de wereld. Vers 9. Maar – vers 10 – tegenover het ónrecht van de kant van de wéreld wordt Jezus vanuit de hémel récht gedaan.
De Heilige Geest is Getuige à décharge. Hij maakt duidelijk: Jezus stond geheel in zijn recht toen Hij zichzelf aan God gelijk stelde. De komst van ‘de ander Pleitbezorger’ op zich was het grote bewijs dat Gods Zoon het grootste gelijk van de wereld had. Was Jezus niet na zijn lijden en sterven triomfantelijk ‘naar de Vader gegaan’, dan was de Geest nooit uitgegoten. En wanneer wij nu vandaag het volle evangelie van alle christelijke feestdagen vertellen, ontmaskert de Heilige Geest de grootst mogelijke leugen. De leugen namelijk dat er een begaanbare weg naar het paradijs op aarde bestaat buiten Jezus Christus om.

Het woord ‘Sjarie`a’ betekent – evenals ‘Thora’ trouwens – eigenlijk ‘weg’ of ‘wegwijzing’. Bij ‘Sjarie’a’ moet je denken aan het platgetreden pad door de woestijn naar de waterbron. Volg je het niet, dan kom je om. Dat is het idee.
Maar… het is een dwaalweg! De weg loopt dood. En dat niet omdat de islam een zelfbedachte godsdienst is: met verboden en geboden die door de komst van Jezus achterhaald zijn. Maar vooral hierom leidt deze weg nergens toe omdat mensen ook dit pad op eigen kracht moeten lopen. En dat is onmogelijk. Er is maar één begaanbare weg door de woestijn en dat is Jezus, die ‘de Weg, de Waarheid en het Leven’ is.
Islamitische mensen zullen het je niet altijd in dank afnemen, wanneer je dit zo zegt. Sommigen worden boos. Ze gaan je er om haten, wanneer je zegt dat er iets beters bestaat dan hun religieuze wet. Maar bedenk dan wat in Psalm 2 staat, dat de tegenstand uiteindelijk niet tegen jou is: “ ’t Is tegen het gezag van God den HERE, en tegen zijn gezalfde vorst gericht”. Jezus zei: “Wanneer de wereld je haat, bedenk dan dat ze Mij eerder haatte” en ook: “Ze hebben Mij vervolgd, dus zullen ze ook jullie vervolgen”.
Maar wij mogen het evangelie niet voor onszelf houden. Want de Pleitbezorger wil ‘de wereld duidelijk maken wat gerechtigheid is’. Jezus heeft vanuit de hémel zijn gelijk al gehad. Nu nog de áárde. En eenmaal zal niemand er toch onderuit kunnen. ‘Degenen die Hem doorstoken hebben’ én wie niet geloven dat Hij doorstoken is, zullen zich voor Hem moeten buigen op de dag dat Hij komt te midden van de wolken.

Tenslotte vers 11:
DE GEEST BRENGT AAN HET LICHT DAT DE BOZE IS GEBONDEN
“Wanneer Hij komt zal Hij de wereld duidelijk maken wat oordeel is: dat de heerser over deze wereld is veroordeeld”.
Wat in vers 10 staat, is de keerzijde van vers 9. ‘Gerechtigheid’ – dat Jezus gelijk heeft – tegenover de ‘zonde’ van het ongeloof in Jezus. Maar zo’n tegenstelling is er ook tussen ‘gerechtigheid’ in vers 10 en ‘oordeel’ in vers 11.
Jezus wordt door ‘de wereld’ gekruisigd, maar door de Parakleet gerehabiliteerd. Dat hebben we gehad. Maar wat evengoed waar is, als Jézus gelíjk krijgt, heeft ‘de heerser over deze wereld’ dus óngelijk. Dan wordt Satan, die voortdurend probeert Jezus in een verkeerd daglicht te stellen, veroordeeld en ons gebed “Verlos ons van de boze” verhoord.
Eerder vielen de woorden ‘rechtszaal’ en ‘rechtszaak’. Eigenlijk gaat het om een al beklonken zaak. De duivel zit vastgeklonken – zoals we gewaar worden in de eerste verzen van Openbaring 20. Nadat ‘het kind’ van Openbaring 12 was “weggevoerd naar God en naar zijn troon” werd “de grote draak op de aarde gegooid”. Hij werd geketend. En dat, volgens de voorzegging van Jezus, in verband met zijn sterven. De Heer zei tevoren: “Nu wordt het oordeel over deze wereld geveld, nu zal de heerser van deze wereld uitgebannen worden”, Johannes 12,31.
‘De heerser over deze wereld’ heeft dus bij voorbaat verloren. Wat in de tijd tussen hemelvaart en wederkomst nog moet gebeuren is dat Hij, die gelijk hééft, ook gelijk kríjgt. “Gelijk in de hemel alzo ook op de aarde”. Dat Gods Koninkrijk komt doordat Gods kerk ‘bewaard’ en ‘vermeerderd’ wordt en ‘de werken van de duivel’ verbroken. (Naar Zondag 48 van de Heidelbergse Catechismus.) En daarvoor wil de Heer ons en ons getuigenis gebruiken!
Nee, dat gaat niet zonder spanning. Maar dat is wat we konden verwachten. De Heer Jezus zei – het staat aan het eind van Johannes 16: “Jullie zullen het zwaar te verduren krijgen in de wereld”. Eigenlijk is het vreemd dat opkomen voor de eer van de Heer in Nederland zo weinig moeite oplevert.
Maar hoe het, misschien ook hier, worden mag, Jezus zei er nog iets bij: “Houd moed: Ik heb de wereld overwonnen”. En het blíjkt, dat Jezus Overwinnaar is. De kerk van Jezus Christus groeit. Misschien hier niet, omdat geloven bij ons te makkelijk gaat. Maar elders zeker. Juist tegen de verdrukking in!
Sommige mensen zijn bang voor de islam. Ze denken dat de moslims ‘de boel’ gaan overnemen. Dat ze de wereldheerschappij zullen krijgen. Zal ik u eens wat zeggen? Dat is een kwestie van ongeloof. Er valt helemaal niks over te nemen in de wereld. Jezus Christus is ‘in het gelijk gesteld’. Vanuit de hemel regeert de Vader alles door Hem. Wie dat serieus neemt, kijkt anders naar het journaal en leest anders de krant.

Deze leespreek is geschreven voor de Vrijgemaakte kerken. Geve de Heilige Geest dat deze evangeliebediening bevrijdend werken mag.
1) “Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven”, Galaten 5,1. We zijn geen slaven van wetten regels.
2) We bidden om bevrijding van angst voor mensen van een andere religie, omdat Jezus Heer is.
3) En… om bevrijding van valse schaamte. “Heer, sla acht op hun dreigementen en stel ons, uw dienaren, in staat om vrijmoedig over uw boodschap te spreken”, baden de discipelen. Het gebed werd onmiddellijk verhoord: ze kregen de Geest, Handelingen 5,31.
De Geest brengt aan het licht dat ‘de boze’ is gebonden. Wie in Jezus gelooft, wordt vrijgemaakt. Van angst voor straf. Van angst voor de islam. Hij voelt zich vrij om te getuigen van Hem die Heer is. Vrij, want de hemel is onze getuige!
Amen
terug