Centrum-G

De bijbel, zo vertrouwd voor ons. Onze heilige schrift. Voor moslims veelal nog een gesloten boek. Daar speelt in mee dat zij de bijbel zien als een vervalste schrift. De oorspronkelijk heilige boeken van Mozes, David en Jezus zouden zijn vervalst zodat de bijbel, die christenen nu in handen hebben, onbetrouwbaar is. Om maar iets te noemen: aan het oorspronkelijk goede boek van Jezus (de indjiel) zouden opvattingen van Paulus zijn toegevoegd, zoals over het plaatsvervangende lijden van Jezus en de leer van de drie-eenheid. Vooroordelen zijn er over en weer. Voor wie van ons is de koran, de heilige schrift van moslims, een open boek? Wie weet wat er in staat, los van een constatering dat het gaat om heilige oorlogen en wetten? We zouden in kunnen gaan op wat voor boek de koran is en hoe christenen er tegen aan kijken. Maar in dit artikel verwisselen we het perspectief en geven weer hoe moslims aankijken tegen ons boek, de bijbel.

Moestafa
Mijn vriend Moestafa kwam op bezoek, met zijn broer Ahmed, die net was aangekomen uit Marokko. Moestafa had hem verteld dat ik een koran in huis had en dat ik ook wist wat er in stond. Ahmed vroeg mij al gauw de koran te laten zien. Toen ik hem mijn exemplaar toonde, vroeg ik hem of hij wel eens een bijbel gelezen had. ‘Ja ja’, zei hij. Maar toen ik hem daar meer over vroeg, verklaarde hij: ‘Ja, ik heb de bijbel gelezen, want ik heb de koran gelezen’.

Wij vinden dat een wonderlijk antwoord, maar vanuit zijn visie klopte het. Want alles wat in de bijbel staat en werkelijk van God komt, staat volgens hem ook in de koran. Voor Ahmed is de koran feilloos, van kaft tot kaft boek van God. En de bijbel bevat delen die daar mee overeenstemmen, maar ook delen die niet kloppen. Met de bijbel begeef je je op glad ijs, want je weet niet wat betrouwbaar of onbetrouwbaar is. Houd het bij de koran, die biedt alles wat nodig is te weten.

Zij aan zij
Ahmed werd uitgenodigd toch maar het boek van de christenen te lezen. Alleen door een daadwerkelijk lezen kan men over de drempel van de vervalsing van de bijbel heenkomen. Met name jonge moslims die hier opgroeien, zullen er steeds minder moeite mee hebben eens in de bijbel te lezen. Ze leven immers in een samenleving die gestempeld is door het christendom. En in deze samenleving gaat het nogal eens over koran en bijbel. Vaak wordt er over gesproken en geschreven in negatieve zin als boeken die beide geweld prediken. Moslims voelen zich dan verbonden met christenen, zij aan zij met hen die zij positief aanduiden als ‘mensen van het boek’. In de beleving van veel Nederlanders gaat het, niet gehinderd door enige kennis, in de koran en de bijbel ‘eigenlijk om hetzelfde’. Dat dit niet klopt ontdekt men als de schriften feitelijk gelezen worden.

Herkenning
Moslims die de bijbel lezen zullen op twee manieren getroffen kunnen worden door wat ze lezen. Allereerst dat er zoveel begrippen en namen in naar voren komen die zij kennen vanuit de koran. Omgekeerd gebeurt dat ook bij christenen die de koran lezen. In beide boeken gaat het over barmhartigheid, vergeving, zonde, reinheid, eer en schande, hemel en hel, voorschriften. Er staan verhalen van Adam, Jozef, Abraham, Mozes, David en Jezus – om er slechts enkele te noemen – in bijbel en koran. Dat betekent dat het lezen van de bijbel herkenning bij hen oproept. En vaak ook leest men in de bijbel meer over de achtergrond van de verhalen die zij vanuit de koran kennen. Wel ontdekt men bij een serieus lezen dat de woorden en verhalen een geheel eigen kleur en betekenis hebben, waardoor het te oppervlakkig is te beweren dat het om hetzelfde gaat.
Het tweede dat een moslim zal opvallen is de oosterse setting van de bijbel. De verhalen spelen zich af in een wereld die herkenning oproept. Hun wereld staat in veel opzichten zelfs dichter bij de bijbelse leef- en denkwereld dan onze westerse. Moslimjongeren die hier opgroeien moeten bij het lezen van de bijbelverhalen nogal eens denken aan de wereld waaruit zij (hun ouders) komen.

Het shockerende
Om moslims vertrouwd te maken met de boodschap van de bijbel is vaak gebruik gemaakt van de film over het leven van Jezus naar het Lucasevangelie. De film volgt letterlijk het verhaal van Jezus zoals dat is opgetekend door Lucas. Moslims die de film zagen reageerden over het algemeen positief. Met het geboorteverhaal had men geen moeite, ook niet met de wonderen die Jezus verrichtte. Veel van wat men zag was bekend en wat nieuw was shockeerde niet. Totdat men bij de kruisiging van Jezus kwam. Hier haakten zij af en niet zelden werd de zaal op dat moment verlaten of ontstond er rumoer. De tegenstand is dan zo groot dat de opstanding niet meer in het vizier komt.
Hiermee is een kernzaak blootgelegd. Het struikelblok voor een moslim bij het lezen van de bijbel is de weg die Jezus ging van kruisiging en opstanding en dat God Zichzelf in Hem openbaarde. We dienen ons er van bewust te zijn hoe diep dit ingrijpt in het gesprek over het evangelie met een moslim. Zo over God en Jezus te spreken is oneervol, onmogelijk en volkomen onjuist. De schande dat het zou gaan om een God die zijn heerlijkheid aflegt, mens wordt en dan ook nog een weg van vernedering gaat, is onvoorstelbaar groot. God dient gehandhaafd als een God die hoogverheven is en onvergelijkbaar met wat mensen Hem toedichten. Daarmee wordt God als het ware opgesloten in een hemelse gevangenis. Onbedoeld en ongewild wordt daarmee zijn macht ingeperkt.

Het vleesgeworden Woord
Het is belangrijk mee te kunnen voelen met de weerstand die moslims in het geloofsgesprek ervaren als het gaat om die kern. Het is raadzaam om de bijbel daarbij voor zich te laten spreken. Opdat ook zij via het woord van God zicht krijgen op Jezus, het vleesgeworden Woord.

Herman Takken
stafwerker Evangelie & Moslims
terug