Centrum-G

Kerken stellen zich zeer verschillend op ten aanzien van christenen met een moslim achtergrond (MBB’s). Wat doet men om de kloof tussen de MBB en de gemeente te overbruggen? Gaat men er zonder meer van uit dat de MBB zich dient aan te passen aan heel het reilen en zeilen van de kerk? Of is er bereidheid de MBB enigermate tegemoet te komen? Moet de MBB naar de kerk of gaat de kerk naar de MBB?

‘Als een moslim zich bekeert, wil hij geen religie aannemen, maar een familie vinden’, zo schreef eens Sookhdeo die zelf als moslim christen werd. Hem een thuis bieden en hartelijk welkom heten in de gemeente is een blijvende zorg voor de kerk. Het is van belang dat christenen om de nieuwkomers heen staan en hen als broeders en zusters aanvaarden.

Aansluiten bij Nederlandse kerken
Dit is het patroon dat in de afgelopen decennia het meest is voorgekomen. MBB’s die in Nederlandse kerken welkom worden geheten en daar onderdak vinden. Hier ontvangen zij, evenals andere leden van de gemeente, pastorale zorg en aandacht. Zij zijn in Nederland en hebben te maken met een Nederlandse kerk die in een bepaalde traditie staat. Vandaar dat van hen verwacht mag worden dat zij zich tot op zekere hoogte aanpassen aan wat men gewoon is in deze kerk. Van de kant van de gemeente mag men verwachten oog en hart te hebben voor de achtergrond van de MBB en de grote verandering die de bekering in zijn leven heeft teweeggebracht, zonder direct tot allerlei aanpassingen te komen. Er zijn kerken die zich op allerlei manieren hebben ingezet om MBB’s een nieuw thuis te bieden. Een belangrijk motief voor het opnemen van MBB’s in Nederlandse kerken is de eenheid in Christus die men zo tot uitdrukking brengt. De kerk is immers niet gedeeld. Het Koninkrijk van God is multicultureel en het stichten van aparte kerken vanwege de andere culturele en etnische achtergrond van de nieuwkomers staat haaks op de door God bedoelde eenheid. Kerken kunnen door de inbreng van christenen uit andere culturen verrijkt worden. Er wordt niet verwacht dat de kerk allerlei tradities en vormen overboord gooit of aanpast ter wille van een MBB. Maar wel dat ze kritisch durft te kijken naar haar eigen kerkelijke cultuur. Er kan een proces in werking treden waarin men zich bewust wordt van het typisch eigene en ontdekt dat bepaalde vormen en tradities meer Nederlands blijken te zijn dan bijbels. Dat hoeft niet verkeerd te zijn, maar het besef ervan maakt wel ruimdenkender en milder naar ‘vreemdelingen’, en kan iets losmaken ten goede.

Aparte kerken voor allochtonen
Met name waar grote groepen allochtone christenen wonen, zien we nieuwe gemeenten ontstaan die gesticht zijn door en bedoeld zijn voor henzelf. Dat kan zijn vanwege de taal, maar meestal speelt ook de etniciteit een grote rol. Vooral het ontheemd zijn, het gemis van alles wat zo vertrouwd was in het thuisland, kan de drijvende motor zijn van het opzoeken van elkaar. Ook spelen wel missionaire motieven, het bereiken van volksgenoten met het evangelie, een rol.
Als het gaat om MBB’s zien we dat met name Iraniërs zich hebben georganiseerd en eigen samenkomsten houden en enkele eigen kerken hebben gesticht. Vanuit de andere etnische groepen MBB’s in Nederland zijn nog enkele kleine Arabischtalige samenkomsten ontstaan. De overige migrantenkerken in ons land bestaan niet uit MBB’s, maar uit migranten die in hun thuisland al tot een kerk behoorden en een gemeente van die signatuur in Nederland hebben gesticht. Bijvoorbeeld de Koptisch-, Syrisch- of Armeens-orthodoxe kerk. Er zijn ook Koptische evangelische christenen die in een aantal steden hun eigen samenkomsten in de Arabische taal hebben. Soms komen daar MBB’s naar toe vanwege de lage drempel in taal en cultuur. Maar het aantal MBB’s dat zich aansluit bij allochtone kerken of migrantenkerken is zeer gering.
Dat sommige christenen uit de wereld van de islam hun eigen kerken stichten, staat hen natuurlijk vrij. Maar het behoort niet zo te zijn dat ze ertoe gedwongen worden omdat er voor hen bij de bestaande Nederlandse kerken geen plaats is.

Nieuwe multiculturele gemeenten stichten
Tamelijk nieuw in het Nederlandse kerkenlandschap zijn de multiculturele gemeenten, zoals ICF (International Christian Fellowship). Ze ontstonden met name in grote steden met veel allochtonen. Het zijn kerken die qua prediking in een reformatorische traditie staan, maar in de vorm van samenkomen dat juist loslaten. Men wil actief bruggen slaan naar buitenkerkelijken en anders-gelovenden, met een bijzondere aandacht voor allochtonen. Vandaar dat de diensten gewoonlijk (ook) in de Engelse taal zijn. De samenkomsten zijn laagdrempelig, de prediking is eenvoudig en direct. In een aantal gevallen gaat het om lokale kerken die qua bezoekersaantallen sterk terugliepen en voor de keus stonden te stoppen of op geheel andere wijze verder te gaan. Met deze nieuwe vormen en dit nieuwe elan zijn gemeenten ontstaan die onmiskenbaar aantrekkingskracht hebben en mensen tot Christus en zijn gemeente hebben gebracht, ook moslims. Die aantrekkingskracht ligt voor de meeste MBB’s niet in de Engelse taal waarin de diensten plaatsvinden, maar in de extra aandacht en intensieve omgang met hen, in de laagdrempeligheid van de diensten en activiteiten op diaconaal terrein.

Extra aandacht
Veel kerken willen oprecht een gastvrije gemeente zijn en spannen zich er voor in nieuwkomers die aandacht te bieden waar zij behoefte aan hebben. Hen opnemen is vanzelfsprekend als je de gemeente ziet als één gemeente van Jezus Christus, over etnische grenzen heen. Die eenheid kan men gestalte geven door erediensten te houden met allochtonen en autochtonen samen waarin het multiculturele van Gods Koninkrijk beleefd en gevierd wordt, met daarnaast, op dezelfde zondag of op andere momenten door de week, extra bijeenkomsten in groepen die ‘iets met elkaar hebben’. Dat gebeurt bijvoorbeeld al met studenten, ouderen en jongeren, maar kan dus ook met MBB’s die hun eigen specifieke vragen en achtergrond hebben.

Sommige kerken geven aan MBB´s (vaak vluchtelingen) in de dagen voorafgaand aan de zondagse eredienst Nederlandse taalles in combinatie met bijbelstudie. Omdat de preek voor hen vaak moeilijk is vanwege de taal en de veronderstelde bijbelkennis, wordt het schriftgedeelte vast doorgenomen om thuis te raken in de tekst en in de dienst meer mee te nemen van de preek!
Er zijn landelijke en regionale bijeenkomsten voor Arabische en Turkse christenen, soms conferenties van een aantal dagen, ter aanvulling op – dus niet ter vervanging van – de eigen kerkdiensten en activiteiten. Veel Iraniërs en Afghanen worden verder geholpen door middel van celgroepen. De celgroep is dan verbonden met een plaatselijke Nederlandse gemeente en maakt deel uit van haar gemeenteactiviteiten. In de celgroepen worden nieuwelingen opgevangen, begeleid in kleine groepen van hooguit tien personen, totdat zij genoeg kennis hebben opgedaan om leiding te geven aan een nieuwe groep beginnelingen.

Pastorale begeleiders doen er goed aan de MBB steeds aan te moedigen samen te komen met andere christenen, op welke wijze dan ook. Het bezoeken van de samenkomsten van de hele gemeente is belangrijk, maar vergeet niet de kracht van de kleine groep waar onderlinge zorg en liefde gestalte kunnen krijgen. Ook al is het soms moeilijk en zijn er veel teleurstellingen - in je eentje christen zijn is geen optie voor een volgeling van Jezus. We hebben elkaar nodig als levende stenen die samen een geestelijk huis vormen (1 Petrus 2:5). Samen luisteren naar wat God tot ons wil zeggen en ons verheugen in de veelkleurige wijsheid van God en de ondoorgrondelijke rijkdom van Christus (Efeziërs 3:8-9). We ontdekken wat God tot ons wil zeggen door onze nieuwe broeders en zusters, en staan tegelijk open voor wat de kerk van alle eeuwen ons leert en meegeeft.


Herman Takken - Stafwerker van Evangelie & Moslims en schrijver van ‘Welkom thuis. Pastorale zorg voor christenen met een moslimachtergrond’

terug